Quy định mới về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật

Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí tiếp cận pháp luật theo hướng tinh gọn, giảm từ 05 tiêu chí 20 chỉ tiêu xuống còn 03 tiêu chí và 14 chỉ tiêu thành phần, tập trung vào 03 lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành tư pháp: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Tiếp cận thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật và Hòa giải ở cơ sở.

Các chỉ tiêu tiếp cận pháp luật được quy định theo hướng định lượng, loại bỏ các chỉ tiêu còn chung chung, định tính. Trong đó, có 13 chỉ tiêu đã được hoàn thiện, sửa đổi từ các chỉ tiêu đã được quy định trước đây; bổ sung mới 01 chỉ tiêu về “Thực hiện tự kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật” (chỉ tiêu 3 Tiêu chí 1) và lược bỏ 11 chỉ tiêu của Quyết định số 25/2021/QĐ-TTg gồm: Chỉ tiêu 2 Tiêu chí 1 về ban hành đúng quy định pháp luật các văn bản hành chính có nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân do có nội hàm rộng, chưa rõ ràng và 09 chỉ tiêu không thuộc lĩnh vực quản lý của ngành Tư pháp và trùng lắp về nội dung các tiêu chí đánh giá chính quyền cấp xã do các ngành khác quản lý gồm 05 chỉ tiêu của Tiêu chí 4 về thực hiện dân chủ ở xã, phường thị trấn và 04 chỉ tiêu của Tiêu chí 5 về tổ chức tiếp công dân, giải quyết kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo, thủ tục hành chính; bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Quy định về điều kiện công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật cũng được sửa đổi. Theo đó, bỏ điều kiện “Trong năm đánh giá, không có cán bộ, công chức là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền xã, phường, thị trấn bị xử lý kỷ luật hành chính do vi phạm pháp luật trong thi hành công vụ hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự”; không quy định cụ thể điểm số đối với từng chỉ tiêu là điều kiện công nhận cấp xã đạt chuẩn. Xã, phường, đặc khu được công nhận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật khi đạt đủ các tiêu chí, chỉ tiêu quy định. 

Thẩm quyền, trình tự, thủ tục đánh giá, công nhận xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được quy định phù hợp với với Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Theo đó, UBND cấp xã tổ chức tự đánh giá; Sở Tư pháp tổ chức thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận và báo cáo, trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, ra quyết định công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. 

Thời gian đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được quy định linh hoạt hơn, nhằm tạo thuận lợi cho việc sử dụng kết quả đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong đánh giá các tiêu chí nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, đô thị văn minh và “xã, phường, thị trấn tiêu biểu”. UBND cấp xã phải gửi hồ sơ đề nghị công nhận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật lên Sơ Tư pháp trước ngày 25/11 năm đánh giá. UBND cấp tỉnh quy định thời gian lấy số liệu, thời gian tổ chức đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật (UBND cấp tỉnh có thể yêu cầu cấp xã triển khai tổ chức đánh giá và nộp hồ sơ sớm hơn thời hạn 25/11). Điều 6 Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg chỉ quy định Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg phân cấp cho Bộ Tư pháp quy định cụ thể về nội dung, mức độ đạt chuẩn các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật và UBND cấp tỉnh thực hiện các nhiệm vụ:

- Hướng dẫn thời gian lấy số liệu, thời gian tổ chức đánh giá, công nhận, hình thức thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật và tài liệu chứng minh mức độ đạt các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật;

- Chỉ đạo xây dựng và ban hành quy trình nội bộ, quy trình điện tử để thực hiện thủ tục đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.

Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và thay thế Quyết định số 25/2021/QĐ-TTg ngày 22/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ quy định về xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật./.